"Eindelijk gaan we uit van de vereniging"

Roeland Geertzen over verenigingsondersteuning

Roeland Geertzen loopt al heel veel jaren rond in de sport. En ziet de ontwikkelingen op het gebied van verenigingsondersteuning als een mijlpaal. "We zijn eindelijk in staat om te zeggen: het gaat niet om ons, sportbonden. Wij bestaan, omdat onze verenigingen bestaan."

Roeland Geertzen komt uit de sportwereld. Ruim 25 jaar geleden was hij directeur van de Nederlandse Katholieke Sportfederatie. "Mijn kernopdracht: verenigingen ondersteunen. En zoals dat in de jaren '90 was: wij gebruikten daarvoor instrumenten, die we haalden uit de marketingwereld en het bedrijfsleven. Wij maakten beleidsplannen, analyses, ontwikkelden op basis daarvan instrumenten. Dat staat haaks op het functioneren van een sportvereniging! Die leeft immers met de problemen van dag tot dag. Ik zie nu duidelijk wat voor spanningsveld dat destijds opleverde in de verenigingsondersteuning: het grote verschil tussen 'how to do' en de werkelijkheid."

Wethouder

In 2006 verruilde Geertzen de sport voor de politiek en werd hij wethouder in Culemborg. "Als wethouder had ik ook contact met de sportverenigingen in onze gemeente. En zag ik dat verenigingen eigenlijk van urgentie naar urgentie leefden. Terwijl wij als gemeente van hen een 'gedegen plan' verlangden. En naarmate ik dichter bij de verenigingen kwam, werd mij duidelijker dat de signalen van verenigingen vooral 'help, ik verzuip!'-kreten waren. Hun vragen waren helemaal niet gericht op de lange termijn, zoals wij daarmee bezig waren.

Niets veranderd!

In 2015 keerde Geertzen weer terug in de sport: hij werd manager belangenbehartiging en infrastructuur bij het Watersportverbond. En wat schetste zijn verbazing? Er was in die tussenliggende tijd helemaal niets veranderd in de sport! Geertzen: "De breedtesport-ondersteuning was nog net zo weinig transparant als voordat ik wegging! Legio professionals, die allemaal riepen: 'Wij komen u vertellen hoe het moet!' In plaats van zich te verplaatsen in de verenigingsbestuurders en te zien dat eerst de dagelijkse vragen opgelost moeten worden. De ziekmelding van de kantinedienst, het tekort aan scheidsrechters voor morgen, dát houdt de bestuurders bezig!"

Wat verbindt de mensen

De filosofie van Back2Basics spreekt Geertzen enorm aan. "Dat zie ik echt als een nieuwe ontwikkeling in de verenigingsondersteuning. Niet alleen dat de vereniging centraal staat, maar ook dat er dieper wordt ingegaan op wat de mensen binnen die vereniging verbindt. Want afgezien van de sport zie ik dat daar vooral de sfeer, de cultuur binnen de club en de sociaal veilige omgeving, de vrijwilligers als pijlers waarmee een vereniging zich een bepaalde kleur kan geven. En het oplossen van de vraag van een vereniging moet dan passen bij die cultuur van de club. Back2Basics denkt instrumenteel, daarbij uitgaand van de vereniging."

Sportvereniging als uitgangspunt

Geertzen trof een bondgenoot in zijn verbazing in Arno den Hartog, adjunct-directeur bij de hockeybond. Geertzen: "Hij bevestigde mijn gevoel dat we in al die jaren geen stap vooruit gekomen zijn. En wij hebben gezegd: is het niet tijd dat we als bonden eerlijk tegen elkaar worden en toegeven waar we nu staan? Dat we nog steeds onszelf als uitgangspunt nemen, en niet de sportvereniging?" Voor Geertzen staat de vereniging als uitgangspunt voorop. Ook als bond. "Het gaat niet om mij als Watersportverbond. Ik besta, omdat mijn verenigingen bestaan. En daarom moeten we de ondersteuning anders inrichten. Het gaat er niet om wie het doet, maar dát het gedaan wordt. Binnen het Watersportverbond ben ik daar al druk mee bezig."

Goede informatie

De nieuwe ondersteuning zoals Geertzen die wil opbouwen, bestaat uit drie lagen. De eerste laag is het verschaffen van goede informatie voor de verenigingen. "Die informatie kunnen de verenigingen halen bij de bond, dat kan één op één, maar dat kan ook in een groep. We willen dan niet alleen zenden als bond, maar vooral ook helpen. Verenigingen moeten het gevoel hebben als ze na een informatieavond naar huis gaan, dat zij nu ook zelfstandig een stap kunnen zetten. Dat vergt van de verenigingen ook dat zij niet te snel met een tevreden gevoel naar huis moeten gaan, ze moeten luisteren, samenvatten en doorvragen." "De volgende stap is dat een sportprofessional in de huid van de vereniging kruipt en geïnteresseerd is in de vraagstelling van de vereniging. Hij benadert het onderwerp met als uitgangspunt: hoe kan ik jullie verder helpen? Zodat het ook beklijft. En wat ik daarbij belangrijk vind, is dat verenigingen dat groepsgewijs gaan doen. Dat ze elkaar onderling kunnen helpen, dat ze zien dat zij er niet alleen mee worstelen. Ik stel me voor dat na een gezamenlijke informatieavond een opsplitsing plaatsvindt in groepjes van gelijkwaardige verenigingen, die dan onder leiding van een professional verder aan de slag gaan."

Voorbeeld: gemeentelijke tarieven

Geertzen geeft een voorbeeld: "Eén van de trajecten, die we zo hebben voorgelegd aan het Sport Professionals Netwerk, is het onderwerp 'Gemeentelijke tarieven'. Verenigingen lopen daar regelmatig tegen problemen aan, als gemeenten nieuwe verdienmodellen bedenken. Dan willen ze bijvoorbeeld jachthavens afstoten of een hogere pacht verlangen. Soms worden pachtsommen ineens verdrievoudigd! Je kunt je voorstellen dat een vereniging dan in de problemen komt. Wij nodigen verenigingen dan uit voor een informatieavond, waarin ik probeer toe te lichten hoe deze zaken door een gemeente gezien worden. En als vervolg op die informatieavond worden de verenigingen dan in kleine groepjes teruggestuurd (waarbij ik een procesbegeleider uit het SPN inzet) en worden zij begeleid in het vervolgtraject. Dat begint met een check of zij de vraagstelling scherp hebben. Zij krijgen de opdracht in een 'elevator pitch' te vertellen wat ze als informatie hebben meegekregen. Vervolgens krijgen ze de opdracht om een brief te schrijven aan hun gemeente met hun voorstel voor een oplossing. Ze worden ondersteund, maar alles gebeurt in de cultuur, die bij die vereniging past."

Toekomstbestendige vereniging

Een ander thema is de 'toekomstbestendige vereniging'. Geertzen ziet ook daarin de oplossing vooral in het bij elkaar brengen van verenigingen, die zo van elkaar kunnen leren en elkaar kunnen helpen. "Dat is hoe volgens mij een vereniging werkt. Als ik andere verenigingen, met vergelijkbare problemen, opzoek en kijk wat zij doen, dan zijn de oplossingen niet theoretisch, maar in de praktijk haalbaar."